Bezpieczeństwo wewnętrzne. Aspekty praktyczne i teoretyczne

Monografia poświęcona praktycznym i teoretycznym aspektom bezpieczeństwa wewnętrznego powstała z myślą o szerokim gronie czytelników zainteresowanych tą problematyką. Bezpieczeństwo wewnętrzne jest istotnym elementem funkcjonowania każdego nowoczesnego państwa. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że bezpieczeństwo wewnętrzne to nie tylko kwestia ochrony przed przestępczością czy zapewnienia porządku publicznego, lecz także pojęcie obejmujące zarządzanie kryzysowe, ochronę granic oraz przeciwdziałanie współczesnym zagrożeniom, takim jak terroryzm, cyberprzestępczość czy przestępczość zorganizowana.[...]
Monografia została przygotowana przez zespół ekspertów z Instytutu Bezpieczeństwa i Socjologii Uniwersytetu Pomorskiego w Słupsku. Stanowi kompendium wiedzy na temat współczesnych wyzwań związanych z bezpieczeństwem wewnętrznym. Autorzy, będący pracownikami naukowymi i praktykami w tej dziedzinie, przedstawili nie tylko teoretyczne ramy, lecz także praktyczne rozwiązania w tym zakresie. To źródło wiedzy dla osób zainteresowanych polityką bezpieczeństwa, zarządzaniem kryzysowym oraz ochroną bezpieczeństwa publicznego. Monografia ta jest szczególnie wartościowa dla studentów, pracowników służb bezpieczeństwa oraz decydentów szeroko pojętego bezpieczeństwa. [Ze Wstępu]

SPIS TREŚCI

Wstęp 5

CZĘŚĆ I. BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE

Rozdział 1. Bezpieczeństwo wewnętrzne - Andrzej Urbanek, Patrycja Czerniejewska  15
1.1. Bezpieczeństwo wewnętrzne – pojęcie i istota 15
1.2. Bezpieczeństwo powszechne  17
1.3. Bezpieczeństwo i porządek publiczny  21
1.4. Zagrożenia bezpieczeństwa wewnętrznego  23
1.5. Rola organów administracji państwowej w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego  25
1.6. Rola organów administracji samorządowej w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego  27
1.7. Systemy ratownicze  29
1.8. Zalecana literatura  31
1.9. Bibliografia do rozdziału 1  31

Rozdział 2. Historia bezpieczeństwa wewnętrznego  - Tomasz Pączek 33
2.1. Bezpieczeństwo wewnętrzne od okresu wczesnopiastowskiego do utraty niepodległości w 1795 r.  33
2.2. Służby policyjne na ziemiach polskich w latach 1795-1914  40
2.3. Polskie organizacje bezpieczeństwa wewnętrznego w okresie I wojny światowej  43
2.4. Bezpieczeństwo wewnętrzne w II RP (1919-1939)  45
2.5. Instytucje policyjne w II wojnie światowej (1939-1945)  57
2.6. Bezpieczeństwo wewnętrzne w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (1944-1989) 62
2.7. Bezpieczeństwo wewnętrzne w pierwszych latach III RP  78
2.8. Zalecana literatura  79
2.9. Bibliografia do rozdziału 2 80

Rozdział 3. Instytucje bezpieczeństwa wewnętrznego - Janusz Gierszewski  89
3.1. Organy i instytucje właściwe w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego 89
3.2. Organy konsultacyjno-doradcze  96
3.3. Terenowe organy i instytucje administracji publicznej  99
3.4. Formacje policyjne  103
3.5. Służby specjalne o charakterze policyjnym  109
3.6. Instytucje zabezpieczające  111
3.7. Służby, straże lokalne i organizacje ratownicze  118
3.7.1. Służby ochrony władz  119
3.7.2. Straże lokalne i sektorowe  120
3.7.3. Służby ratownicze  123
3.8. Zalecana literatura  125
3.9. Bibliografia do rozdziału 3  125

Rozdział 4. Bezpieczeństwo wewnętrzne Unii Europejskiej - Stanisław Zarobny  129
4.1. Historyczne uwarunkowania prawne obszaru działania Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości Unii Europejskiej  129
4.2. Strategiczny rozwój polityki Unii Europejskiej w dziedzinie bezpieczeństwa  131
4.3. Polityka Unii Europejskiej w zakresie ochrony granic  132
4.4. Współpraca policyjna w Unii Europejskiej  135
4.5. Walka Unii Europejskiej z przestępczością zorganizowaną oraz zwalczanie handlu ludźmi  138
4.5.1. Przestępczość zorganizowana  138
4.5.2. Handel ludźmi  140
4.6. Polityka Unii Europejskiej w zakresie walki z terroryzmem  143
4.7. Zewnętrzny aspekt bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej  146
4.8. Zalecana literatura  149
4.9. Bibliografia do rozdziału 4  149

Rozdział 5. Służby specjalne w systemie bezpieczeństwa wewnętrznego  - Janusz Gierszewski  153 
5.1. Historyczne uwarunkowania funkcjonowania służb specjalnych 153
5.2. Charakterystyka działań służb specjalnych  160
5.3. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Podstawy prawne, organizacja i zadania  167
5.4. Centralne Biuro Antykorupcyjne. Podstawy prawne, organizacja i zadania  171
5.5. Nadzór i kontrola działalności służb specjalnych 177
5.6. Zalecana literatura  183
5.7. Bibliografia do rozdziału 5  184

CZĘŚĆ II. BEZPIECZEŃSTWO PUBLICZNE

Rozdział 6. Bezpieczeństwo publiczne  - Janusz Gierszewski  189
6.1. Bezpieczeństwo publiczne jako element bezpieczeństwa wewnętrznego  189
6.2. Pozycja prawnoustrojowa służb, inspekcji i straży w obszarze bezpieczeństwa publicznego  194
6.3. Zagrożenia bezpieczeństwa publicznego  200
6.4. Wymiar sprawiedliwości, ochrona informacji niejawnych, policja gospodarcza oraz inne obszary bezpieczeństwa publicznego 204
6.5. Ochrona osób i mienia oraz usługi detektywistyczne  214
6.6. Organizacje pozarządowe w bezpieczeństwie publicznym  217
6.7. Zalecana literatura  221
6.8. Bibliografia do rozdziału 6  221

Rozdział 7. Bezpieczeństwo publiczne w Unii Europejskiej  - Agnieszka Sałek‑Imińska  225
7.1. Rozwój polityki bezpieczeństwa wewnętrznego Unii Europejskiej 225
7.2. Polityka imigracyjna Unii Europejskiej  227
7.3. Unia Europejska wobec kryzysu migracyjnego  230
7.4. Zarządzanie strefą Schengen  232
7.5. Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej  235
7.6. Zwalczanie terroryzmu w Unii Europejskiej  238
7.7. Współczesne wyzwania dla bezpieczeństwa publicznego Unii Europejskiej  241
7.8. Zalecana literatura  243
7.9. Bibliografia do rozdziału 7  243

Rozdział 8. Zarządzanie bezpieczeństwem publicznym  - Adam Kwiatkowski  247 
8.1. Wprowadzenie do problematyki zarządzania bezpieczeństwem. Podstawowe pojęcia i terminy 247
8.2. Planowanie w zarządzaniu bezpieczeństwem  251
8.3. Zarządzanie w instytucjach bezpieczeństwa publicznego  253
8.4. Zarządzanie kryzysowe w zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego  263
8.5. Zarządzanie bezpieczeństwem publicznym w samorządzie terytorialnym  265
8.6. Zarządzanie bezpieczeństwem publicznym oparte na analizie zagrożeń  266
8.7. Zalecana literatura  267
8.8. Bibliografia do rozdziału 8  268

Rozdział 9. Bezpieczeństwo w ruchu drogowym - Patrycja Czerniejewska, Robert Czyż 271
9.1. Bezpieczeństwo ruchu drogowego jako element bezpieczeństwa publicznego 271
9.2. Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce  273
9.3. Zagrożenia w ruchu drogowym  276
9.4. Podmioty odpowiedzialne za bezpieczeństwo ruchu drogowego – zakres kompetencji  277
9.5. Główne przyczyny wypadków drogowych  280
9.6. Prawne formy reakcji na wykroczenie drogowe  289
9.7. Zalecana literatura  290
9.8. Bibliografia do rozdziału 9  291

Rozdział 10. Bezpieczeństwo imprez masowych  - Tomasz Pączek , Robert Czyż  293
10.1. Bezpieczeństwo imprezy masowej. Podstawowe pojęcia  293
10.2. Charakterystyka bezpieczeństwa imprez masowych  296
10.3. Obowiązki organizatora imprezy masowej  297
10.4. Obowiązki uczestników imprezy masowej  300
10.5. Techniczne środki zabezpieczenia imprezy masowej  301
10.6. Mecz piłki nożnej jako impreza masowa podwyższonego ryzyka  304
10.7. Przeprowadzenie imprezy masowej. Odpowiedzialność karna  310
10.8. Zalecana literatura  312
10.9. Bibliografia do rozdziału 10  312

Rozdział 11. Ochrona granicy państwowej - Eugeniusz Kołpaczyński  315
11.1. Problematyka ochrony granicy państwowej  315
11.2. Zasady przekraczania granic zewnętrznych i wewnętrznych RP  319
11.3. Organizacja i kontrola ruchu granicznego  323
11.4. Rola i zadania Straży Granicznej oraz innych służb w ochronie polskiej granicy państwowej  325
11.5. Polska w unijnym systemie bezpieczeństwa transgranicznego  331
11.6. Bezpieczeństwo granic a zagrożenia transgraniczne  336
11.7. Przewóz towarów przez granicę państwową  349
11.8. Zalecana literatura  354
11.9. Bibliografia do rozdziału 11  354

CZĘŚĆ III. KRYMINOLOGICZNE ASPEKTY BEZPIECZEŃSTWA WEWNĘTRZEGO

Rozdział 12. Kryminologia  - Janusz Gierszewski  361
12.1. Pojęcie i geneza kryminologii  361
12.2. Główne nurty (paradygmaty) myśli kryminologicznej  363
12.3. Przestępstwo i przestępczość  367
12.4. Wybrane zjawiska społeczne o potencjale kryminogennym  370
12.5. Przestępczość kobiet  373
12.6. Przestępczość nieletnich  377
12.7. Metody i środki zapobiegania przestępczości  382
12.8. Zalecana literatura  385
12.9. Bibliografia do rozdziału 12  386

Rozdział 13. Wiktymologia kryminalna  - Janusz Gierszewski   389
13.1. Historia powstania i zakres zainteresowań wiktymologii 389
13.2. Typologia ofiar  392
13.3. Profilaktyka wiktymologiczna i instytucje pomocy ofiarom przestępstw  395
13.4. Rola ofiary w procesie wiktymizacji  399
13.5. Zadania i cele wiktymologii  402
13.6. Zalecana literatura  404
13.7. Bibliografia do rozdziału 13  405

Rozdział 14. Kryminalistyka  - Janusz Gierszewski  407
14.1. Historia metod śledczych i kryminalistyki  407
14.2. Pojęcie i zakres kryminalistyki  409
14.3. Taktyka, metodyka i teoria kryminalistyczna  411
14.4. Działania kryminalistyczne instytucji śledczych  414
14.5. Dokumentacja procesowa miejsca zdarzenia  417
14.6. Ślady daktyloskopijne  422
14.7. Taktyka przesłuchania osoby  425
14.8. Zalecana literatura 430
14.9. Bibliografia do rozdziału 14  430

Rozdział 15. Patologie społeczne - Andrzej Urbanek, Magdalena Kinda   433
15.1. Pojęcie i cechy patologii społecznych  433
15.2. Patologie społeczne a inne negatywne zjawiska społeczne  445
15.3. Etiologia społecznych patologii  454
15.4. Personalny i strukturalny wymiar patologii społecznych  460
15.5. Rodzaje patologii społecznych  464
15.6. Teorie patologii społecznych  468
15.7. Zalecana literatura  472
15.8. Bibliografia do rozdziału 15  473

Rozdział 16. System penitencjarny w Polsce - Eugeniusz Kołpaczyński, Magdalena Kinda  477
16.1. System penitencjarny – pojęcie, zasady oraz elementy systemu  477
16.2. System penitencjarny a polityka kryminalna, karna i penitencjarna  481
16.3. Prawne podstawy wykonywania kary pozbawienia wolności w Polsce  483
16.4. Kara pozbawienia wolności  488
16.5. Probacja  490
16.6. Przygotowanie do zwolnienia i pomoc postpenitencjarna  492
16.7. Zalecana literatura  495
16.8. Bibliografia do rozdziału 16  496