Ukraińcy i ich sąsiedzi na przestrzeni wieków t. VI

Szósty tom cyklu „Ukraińcy i ich sąsiedzi na przestrzeni wieków” to kolejna ważna publikacja poświęcona złożonym relacjom Ukrainy z narodami sąsiednimi. Powstała z inicjatywy środowiska historyków zrzeszonych w Ukraińskim Towarzystwie Historycznym w Polsce, stanowi odpowiedź na potrzebę rzetelnego dialogu o przeszłości, który jest fundamentem dobrych relacji międzynarodowych.
Książka powstawała w cieniu trwającej wojny rosyjsko-ukraińskiej, co znalazło wyraźne odzwierciedlenie w podejmowanej tematyce. Autorzy analizują nie tylko historyczne uwarunkowania relacji między narodami, ale również współczesne zagrożenia, takie jak dezinformacja i manipulacja historią wykorzystywana jako narzędzie walki politycznej.
Szczególną uwagę poświęcono relacjom polsko-ukraińskim oraz próbom ich destabilizacji poprzez propagandę opartą na selektywnie interpretowanej przeszłości. Publikacja podkreśla, że najlepszą odpowiedzią na tego typu działania jest upowszechnianie rzetelnej wiedzy historycznej.

Spis treści
Wstęp  11

RELACJE UKRAIŃSKO-POLSKIE DO 1939 ROKU
Hanna Hrehorowicz-Gaber, Między pamięcią a edukacją: nauczyciel jako strażnik pamięci dziedzictwa kulturowego Galicji wschodniej 15
Alicja Hrehorowicz-Nowak, Korzenie i kapitał wartości: kresowe ślady w polskiej przedsiębiorczości na przykładzie Krakowa 28
Маріанна Мовна, Перемишль як український видавничий осередок міжвоєнної доби [Przemyśl jako ukraiński ośrodek wydawniczy w okresie międzywojennym] 40
Олена Синявська, Видатні діячі польської громади в Одесі: культурна місія в урбаністичному просторі [Wybitni działacze społeczności polskiej w Odessie: działalność kulturalna w przestrzeni miejskiej] 60
Roman Tymchenko, Western Ukrainian lands in the context of the Warsaw Treaty of 1920 [Ziemie zachodnioukraińskie w świetle traktatu warszawskiego z 1920 roku] 74

RELACJE UKRAIŃSKO-POLSKIE W LATACH 1939–1947
Alina Bacic, Kadzidło czy karabin? Kapelan kurenia przemyskiego UPA ks. Wasyl Szewczuk „Kadyło” 89
Rafał Dydycz, Ukraiński Komitet Pomocowy na terenie południowego Podlasia – powstanie i działalność 108
Богдан Левик, Репресії польського населення на західноукраїнських землях у 1939–1940 роках — спланована акція НКВС СРСР на прикладі львівської наукової інтелігенції [Represje przeciwko ludności polskiej na ziemiach zachodnioukraińskich w latach 1939–1940 – zaplanowana akcja NKWD ZSRR na przykładzie naukowców lwowskich]  126
Jarosław Syrnyk, Krok do rozwiązania sprawy „Wołodki”  139
Міхал Шміґель, «Українська карта» напередодні німецько-польської війни 1939 року та Український легіон (полковника Сушка): політично-військові аспекти [„Ukraińska karta” w przededniu wojny niemiecko-polskiej w 1939 roku i Legion Ukraiński (pułkownika Suszki): aspekty polityczne i wojskowe]  153

RELACJE UKRAIŃSKO-POLSKIE W LATACH 1947–1989
Witold Bobryk, Uwagi biskupa Bazylego (Doroszkiewicza) dotyczące roli Cerkwi prawosławnej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przedłożone Urzędowi do spraw Wyznań po śmierci metropolity Tymoteusza (Szrettera). Przyczynek do historii stosunków pomiędzy Państwem a Polskim Autokefalicznym Kościołem prawosławnym  177
Оксана Годованська, (не)Схожість комуністичної шкільної освіти в УРСР та ПНР [Odmienność systemu komunistycznej edukacji szkolnej w USRR i PRL] 196
Олена Войценко, Місто Шептицький: історія та сьогодення [Miasto Szeptycki: historia i współczesność]  209

RELACJE UKRAIŃSKO-POLSKIE PO ROKU 1989
Igor Ksenicz, Local government in Poland and Ukraine: differences and similarities [Samorząd terytorialny w Polsce i Ukrainie: różnice i podobieństwa] 225
Микола Войтюк, Від солідарності до спроможності: польський внесок у реабілітаційну систему Львова [Od solidarności do potencjału: polski wkład w system rehabilitacji we Lwowie]  252

WOJNA ROSYJSKO-UKRAIŃSKA
Олена Дьякова, Європейські номінації у сучасній топоніміці Харкова [Europejskie nazwy miejscowe w obecnej toponimii Charkowa] 265
Роман Кабачій, Збереженість етнічного розмаїття Херсонщини до і після повномасштабного вторгнення Росії: кримські татари, поляки, турки-месхетинці, німці, шведи і бойки [Zachowanie różnorodności etnicznej w obwodzie chersońskim przed i po pełnoskalowej inwazji rosyjskiej: Tatarzy krymscy, Polacy, Turcy meschetyjscy, Niemcy, Szwedzi i Bojkowie] 276
Marek Melnyk, Relacje polsko-ukraińskie w rosyjskiej dezinformacji  288
Віталій Макар, Юрій Макар, Проблема українського державотворення — внутрішній та зовнішній чинники в його формуванні [Problem kształtowania się państwowości ukraińskiej – wpływ czynników wewnętrznych i zewnętrznych]  316
Andrzej Małkiewicz, Piotr Szymaniec, Czy historia może czegoś nauczyć? Doświadczenie ugody monachijskiej z 1938 roku a polityka mocarstw wobec agresji Rosji przeciw Ukrainie  345
Dawid Michalski, Finlandyzacja Ukrainy?  384

RELACJE UKRAIŃSKO-SŁOWACKO-CZESKIE
Adriana Amir, Ukrajinci a Židia: hľadanie miesta v povojnovom Slovensku v próze Vasiľa Zozuľaka [Ukraińcy i Żydzi w powojennej Słowacji w prozie Vasila Zozulaka]  399
Галина Кузь, Ономастична фразеологія в лемківських говірках Східної Словаччини [Nazwy własne w dialektach łemkowskich we wschodniej Słowacji]  407
Vlastimil Ondrák, Hodnocení akce B (Velkého rejdu UPA na Západ) československým velením a Komisí pro vyšetřování zločinů banderovských tlup na území ČSR [Ocena Akcji B (Wielkiego Rajdu UPA na Zachód) przez dowództwo armii czechosłowackiej i Komisję do Zbadania Zbrodni Band Banderowskich na terytorium Czechosłowacji]  421

UKRAIŃCY W USA I W KANADZIE
Bohdan Halczak, Andrij Rotko, Łemkowie w Kanadzie 447
Jarosław Moklak, Idea komunistyczna i struktura organizacyjna amerykańskiego Łemko-Sojuzu w pierwszym roku jego działalności, 1929 – uwagi wstępne  465

RELACJE MIĘDZYKULTUROWE
Vasyl Derevinskyi, Symbolic Space of Memory: Commemoration of the Soldiers of the UNR in Poland and Modern Warriors in Ukraine [Symboliczna przestrzeń pamięci: upamiętnienie żołnierzy URL w Polsce i współczesnych żołnierzy w Ukrainie]  481
Ольга Лісовська, Україніка у фондах Державного архіву в Перемишлі [Ukrainica w zbiorach Archiwum Państwowego w Przemyślu]  493
Олександра Німилович, Український музичний фольклор у творчості польських композиторів (на прикладі спадщини Юліуша Зарембського (1854–1885) [Ukraiński folklor muzyczny w twórczości polskich kompozytorów na przykładzie Juliusza Zarębskiego (1854–1885)]  508
Світлана Пахомова, Особові іменування жінок Київської Русі в світлі дохристиянських вірувань [Nadawanie imion kobietom w Rusi Kijowskiej w świetle wierzeń przedchrześcijańskich] 526
Ольга Войтюк, Митрополит Андрей Шептицький і справа християнської єдності? [Metropolita Andrej Szeptycki i kwestia jedności chrześcijan?]  541

Informacje o autorach  557